HÀNH TRÌNH CỦA ĐỜI NGƯỜI: ĐI ĐỂ TRỞ VỀ VỚI “CÁI NHÌN ĐẦU TIÊN” 🏔️🌊
Có người từng hỏi tôi: “Đỉnh cao nhất của sự trưởng thành là gì? Có phải là khi ta thâu tóm được cả thiên hạ trong tay?”
Tôi lắc đầu và kể cho họ nghe về một công án Thiền nổi tiếng của Thiền sư Thanh Nguyên Hành Tư. Một triết lý gói gọn 3 giai đoạn của kiếp nhân sinh mà bất cứ ai, dù là bậc vĩ nhân hay kẻ phàm phu, đều phải nếm trải nếu muốn tìm thấy sự an yên thực sự.
Đó là hành trình từ: “Nhìn núi là núi” -> “Nhìn núi không phải là núi” -> Và cuối cùng lại là “Nhìn núi vẫn là núi”.
Nghe thì tựa như một vòng tròn luẩn quẩn, nhưng để đi hết vòng tròn ấy, có người mất cả thanh xuân, có người đánh đổi bằng máu và nước mắt, và có người đi cả đời vẫn lạc lối ở tầng thứ hai.
Hôm nay, hãy cùng ngồi lại, pha một tách trà và soi chiếu xem bản thân mình đang đứng ở nấc thang nào của cuộc đời nhé.
🌱 CẢNH GIỚI THỨ NHẤT: THUỞ HỒN NHIÊN – KHI “NÚI CHỈ LÀ NÚI”
Đây là chương đầu tiên của cuốn sách cuộc đời, khi chúng ta vừa bước vào thế giới với đôi mắt trong veo của một đứa trẻ.
Ở giai đoạn này, tâm trí ta tựa như tờ giấy trắng, chưa bị vấy bẩn bởi định kiến, chưa bị bóp méo bởi toan tính. Ta nhìn vạn vật bằng sự TRỰC QUAN THUẦN KHIẾT.
Khi một đứa trẻ nhìn thấy ngọn núi, nó reo lên sung sướng vì sự hùng vĩ. Khi nó thấy dòng sông, nó chỉ muốn chạm tay vào làn nước mát.
Nó không quan tâm ngọn núi đó trị giá bao nhiêu tiền nếu khai thác gỗ? Dòng sông đó có ô nhiễm không? Bông hoa kia có gai không?
Trong mắt ta lúc ấy:
• Màu đỏ là màu đỏ, không phải là màu của sự nguy hiểm hay may mắn.
• Nụ cười là niềm vui, không phải là nụ cười xã giao hay mỉa mai.
• Người tốt là người cho kẹo, không phải là người có địa vị.
Chúng ta sống trọn vẹn trong “Cái Bây Giờ” (The Now). Ta hạnh phúc vì ta không phán xét. Ta mãn nguyện vì ta không so sánh. Đó là sự thông tuệ nguyên sơ mà tạo hóa ban tặng.
Nhưng rồi, quy luật của sự trưởng thành bắt buộc ta phải bước ra khỏi vùng an toàn ấy để dấn thân vào “cõi người”.
🌪️ CẢNH GIỚI THỨ HAI: LẠC LỐI TRONG MA TRẬN – KHI “NÚI KHÔNG CÒN LÀ NÚI”
Đây là giai đoạn dài nhất, khốc liệt nhất và đau đớn nhất. Đa số chúng ta đang vùng vẫy ở chính tầng này.
Khi lớn lên, “bộ lọc” của xã hội bắt đầu che mờ đôi mắt ta. Chúng ta được dạy về thành công, thất bại, giàu nghèo, sang hèn. Tâm trí ta bắt đầu GÁN NGHĨA cho vạn vật.
Lúc này:
• Nhìn ngọn núi, ta không còn thấy vẻ đẹp của nó, ta thấy sự trắc trở, ta thấy chướng ngại vật cần chinh phục, hoặc ta thấy tài nguyên để làm giàu.
• Nhìn dòng nước, ta không thấy sự trôi chảy, ta thấy sự sâu thẳm khó lường, ta thấy nguy cơ chết đuối.
• Nhìn một bông hồng, ta không thưởng thức mùi hương, ta lo sợ những chiếc gai, ta suy diễn về ý nghĩa tình yêu, sự phản bội hay những ký ức đau buồn gắn liền với nó.
Sự đánh mất bản ngã:
Chúng ta không còn nhìn đời bằng đôi mắt của mình nữa. Chúng ta đeo lên những cặp kính màu của định kiến xã hội.
• Ta làm công việc mình không thích chỉ vì xã hội bảo đó là “ổn định”.
• Ta cưới người mình không yêu chỉ vì đến tuổi “phải lập gia đình”.
• Ta mua những thứ mình không cần để gây ấn tượng với những người mình không thích.
Chúng ta trở nên đa nghi, toan tính và mệt mỏi. Mọi thứ đều bị bao phủ bởi lớp sương mù của tư duy lý trí và lợi ích. Ta nhìn người không thấy “Người”, ta chỉ thấy “Đối tác”, “Đối thủ” hay “Công cụ”. Ta trở thành nô lệ của cảm xúc và ngoại cảnh. Một lời khen khiến ta lên mây, một lời chê khiến ta vực thẳm.
Hãy nhìn vào câu chuyện của “Vua cà phê” Đặng Lê Nguyên Vũ trong giai đoạn tranh chấp và khủng hoảng truyền thông. Có một thời gian dài, ông và những người xung quanh bị cuốn vào vòng xoáy của tiền bạc, quyền lực, kiện tụng. Khi ấy, “Cà phê” không còn đơn thuần là hạt cà phê nữa, nó là tranh chấp, là thị phần, là cái tôi. Đó là giai đoạn “Núi không còn là núi”. Sự dằn vặt và mâu thuẫn nội tại lên đến đỉnh điểm.
Tuy nhiên, đừng vội ghét bỏ giai đoạn này. Đây là “Học phí” của cuộc đời. Không đi qua bão tố, làm sao biết quý ngày nắng đẹp? Không lạc lối, làm sao tìm được đường về nhà?
☀️ CẢNH GIỚI THỨ BA: SỰ THỨC TỈNH – KHI “NÚI LẠI LÀ NÚI”
Sau khi đã nếm đủ vinh quang và cay đắng, sau khi đã trầy vi tróc vảy với đời, một ngày nọ, con người ta bỗng nhiên “Ngộ” ra.
Đó là sự trở về. Nhưng không phải là sự ngây ngô của đứa trẻ, mà là sự TĨNH TẠI CỦA BẬC TRÍ HUỆ.
Ở tầng thứ ba này, ta quay lại nhìn sự vật như chính nó đang là.
• Núi vẫn là núi, nhưng giờ đây ta chấp nhận sự hiểm trở của nó như một phần tất yếu của tự nhiên.
• Nước vẫn là nước, nhưng ta hiểu được sự mềm mại cũng chính là sức mạnh.
• Người xấu hay người tốt, thành công hay thất bại, ta đón nhận tất cả với tâm thế “Như nhiên”.
Ta không còn gán ghép những nỗi sợ hãi hay kỳ vọng của bản thân lên vạn vật. Ta hiểu mình là ai, muốn gì và sứ mệnh của mình là gì. Ta không còn sống để làm hài lòng thiên hạ. Ta sống thuận theo dòng chảy của chính tâm hồn mình.
Minh chứng sống động: Keanu Reeves – “Gã tử tế” của Hollywood
Keanu Reeves là một ví dụ điển hình cho cảnh giới thứ 3 này.
Anh là ngôi sao hạng A, sở hữu khối tài sản kếch xù. Nhưng cuộc đời anh là chuỗi bi kịch: Cha bỏ rơi, bạn thân qua đời vì sốc thuốc, con gái mất khi vừa lọt lòng, người yêu qua đời vì tai nạn.
Nếu kẹt ở tầng thứ 2, Keanu đã có thể trở thành một kẻ hận đời, nghiện ngập hoặc trầm cảm. Anh có đủ lý do để nhìn cuộc đời (ngọn núi) là một nơi tàn khốc và bất công.
Nhưng Keanu đã bước qua nỗi đau để đến tầng thứ 3.
Giờ đây, người ta thấy anh ngồi ăn bánh mì ở công viên, nhường ghế tàu điện ngầm cho người lạ, quyên góp bí mật hàng triệu đô cho các bệnh viện.
Với Keanu, “Tiền” chỉ là tiền (công cụ để giúp người), “Danh tiếng” chỉ là ảo ảnh. Anh nhìn cuộc đời bằng đôi mắt bao dung và bình thản. Anh không chối bỏ nỗi đau, nhưng không để nỗi đau định nghĩa mình. Anh quay về sự giản đơn tột cùng sau khi đã đi qua tột đỉnh vinh quang và bi kịch.
Hay câu chuyện của tỷ phú Jack Ma:
Sau khi rời ghế chủ tịch Alibaba, trải qua bao sóng gió thương trường và cả những lần vạ miệng bị “phong sát”, người ta thấy ông đi dạy học, đi nghiên cứu nông nghiệp, vẽ tranh. Ông không còn nói về những tham vọng thống trị thế giới. Ông quay về làm một “Thầy giáo Mã” – nhìn ngọn núi kinh doanh giờ đây chỉ là những trải nghiệm để truyền lại cho thế hệ sau. Sự an nhiên đó chính là cảnh giới: Núi lại là núi.
⏳ LỜI KẾT: BẠN ĐANG Ở ĐÂU TRONG HÀNH TRÌNH NÀY?
Cuộc đời thực chất là một hành trình TÌM LẠI CHÍNH MÌNH.
• Tầng 1: Ta nhìn đời bằng đôi mắt.
• Tầng 2: Ta nhìn đời bằng bộ não (với đầy rẫy định kiến).
• Tầng 3: Ta nhìn đời bằng trái tim (với sự thấu hiểu và bao dung).
Đừng buồn nếu bạn thấy mình đang chật vật ở tầng thứ 2. Ai cũng phải đi qua “khu rừng tối” ấy. Những áp lực cơm áo gạo tiền, những sự phản bội, những thất bại… chính là ngọn lửa tam muội để tôi luyện nên “Vàng ròng” trong con người bạn.
Điều quan trọng là đừng để mình mắc kẹt mãi ở đó. Đừng để trái tim hóa đá. Đừng để sự hoài nghi giết chết niềm tin.
Hãy học cách buông bỏ bớt những “định nghĩa” nặng nề.
Hãy tập nhìn một bông hoa và chỉ thấy nó đẹp, chứ không nghĩ xem nó bán được bao nhiêu tiền.
Hãy tập nhìn một khó khăn và thấy nó là bài học, chứ không phải là sự trừng phạt.
Khi tâm bạn tĩnh lặng, mọi sóng gió bên ngoài sẽ tự khắc dừng lại.
Khi ấy, bạn sẽ thấy ngọn núi cuộc đời không còn đè nặng lên vai, mà nó trở thành phong cảnh hùng vĩ để bạn thưởng ngoạn.
Núi vẫn là núi. Nước vẫn là nước. Chỉ có tâm thế người nhìn là đã “Hóa Rồng”.
🙏 Chúc bạn chân cứng đá mềm để sớm tìm về được bản ngã chân thật và an nhiên nhất của chính mình!
