PHẦN ĐẤT TRANH CHẤP TRONG VỤ KIỆN HỦY GIẤY CHỨNG NHẬN ĐÃ BỊ NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐỂ ĐĂNG KÝ BIẾN ĐỘNG: ĐỐI TƯỢNG KHỞI KIỆN CÓ CÒN TỒN TẠI KHÔNG?
Hỏi: Ông A khởi kiện yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông B, tuy nhiên do phần diện tích đất có tranh chấp nằm trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã bị nhà nước thu hồi (thu hồi phần diện tích đất có tranh chấp) và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được Trung tâm phát triển quỹ đất thu hồi để đăng ký biến động theo diện tích mới. Trường hợp này có được xác định đối tượng khởi kiện không còn không?
Tòa án nhân dân tối cao giải đáp tại Công văn số 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 của Tòa án nhân dân tối cao về việc thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử như sau:
Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi phần diện tích đất tranh chấp liên quan đến Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) bị kiện sau khi Tòa án thụ lý vụ án hành chính mà người khởi kiện rút đơn khởi kiện thì Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 143 của Luật Tố tụng hành chính. Nếu người khởi kiện không rút đơn khởi kiện thì Tòa án phải tiếp tục xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khởi kiện và quyết định hành chính mới.
Trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi phần diện tích đất tranh chấp liên quan đến GCNQSDĐ bị kiện trước khi Tòa án thụ lý vụ án hành chính thì xác định đối tượng khởi kiện không còn tồn tại tại thời điểm thụ lý vụ án, do đã bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi hoặc hủy bỏ theo quy định của pháp luật nên không còn đối tượng để Tòa án xem xét trong vụ án hành chính. Trường hợp này, Tòa án căn cứ quy định tại điểm h khoản 1 Điều 143 và điểm a khoản 1 Điều 123 của Luật Tố tụng hành chính để ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính. Nếu giữa các bên có tranh chấp về việc ai có quyền sử dụng đất để nhận tiền bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất thì đương sự có quyền khởi kiện vụ án dân sự để yêu cầu Tòa án xác định chủ thể có quyền sử dụng đất hợp pháp tại thời điểm thu hồi làm căn cứ chi trả tiền bồi thường.
Kết luận:
Nếu quyết định thu hồi ban hành sau khi Tòa án đã thụ lý mà người khởi kiện rút đơn thì đình chỉ vụ án theo điểm e khoản 1 Điều 143 Luật TTHC; nếu quyết định thu hồi ban hành trước khi thụ lý thì đối tượng khởi kiện không còn tồn tại, Tòa án đình chỉ theo điểm h khoản 1 Điều 143 và điểm a khoản 1 Điều 123 Luật TTHC; tranh chấp về quyền nhận tiền bồi thường (nếu có) được giải quyết bằng vụ án dân sự riêng.
