Bạn có thể có 5 tỷ trong ngân hàng, nhưng nếu 5 tỷ đó chỉ đổi được 1 căn hộ thay vì 2 căn như hồi trước, thì bạn đang nghèo đi. Sự thật là có hai loại tăng hoàn toàn khác nhau: tăng giá và tăng giá trị. Đa số người chỉ nhìn thấy con số to hơn rồi hưng phấn. Nhưng câu hỏi quan trọng là: Nó tăng vì người ta cần nó nhiều hơn, hay vì đồng tiền mất giá?
Một tài sản thật sự tăng giá trị khi và chỉ khi: Thị trường sẵn sàng dùng nhiều tài sản thực khác để đổi lấy nó. Không phải nhiều tiền giấy, mà là nhiều hàng hóa, dịch vụ, công sức thực sự. Bạn cần hiểu nguyên tắc này trước khi đầu tư vào bất kể tài sản nào. Bởi vì các loại tài sản lấy tiền làm trung gian nhưng chính thứ trung gian này liên tục được bơm vào khiến các loại tài sản tăng lên con số (tiền) chứ thực tế hoán đổi cho nhau gần như vẫn thế.
Bạn có thể có căn nhà 10 tỷ, nhưng nếu thị trường chỉ sẵn sàng đổi 100 lượng vàng thay vì 200 lượng như trước, thì căn nhà đó đang mất giá trị thật.
Cho nên, khi đánh giá tài sản, đừng kiểu nó sẽ tăng bao nhiêu phần trăm, hãy luôn đặt câu hỏi nó đổi được nhiều tài sản thực khác hơn không?
Tôi thường làm một bài test đơn giản: Lấy giá tài sản chia cho giá vàng. Nếu tỷ lệ này tăng qua các năm, tài sản đó tăng giá trị thật. Nếu tỷ lệ giữ nguyên hoặc giảm, nó chỉ đang theo lạm phát hoặc thậm chí mất giá trị. Chốt lại là hãy nhớ cái gì người ta cần nhiều hơn, sẵn sàng đổi tài sản khác có giá để trao đổi thì cái đó có giá trị thật. Còn cái gì chỉ tăng số tiền mà không tăng được tỷ lệ đổi với tài sản khác, đó chỉ là ảo giác giàu có.
Cho nên, đầu tư là quá trình hiểu sâu về giá trị tài sản chứ không phải phần trăm chốt lời. Cứ mua đi bán lại kiểu bán lô A, mua vay thêm để mua lô B rồi kẹt tiền ở lô C. Đấy có phải đầu tư đâu, bạn đang làm thanh khoản cho thị trường ấy chứ. Tổng kết lại là nuôi bank, cò. Ngẫm mà xem.
