GIÁ NHÀ KHÔNG TĂNG VÌ THỊ TRƯỜNG – NÓ TĂNG VÌ CẢ HỆ THỐNG CẦN NÓ TĂNG
Người ta thường được dạy rằng giá nhà đất được quyết định bởi cung và cầu.
– Nếu ít người mua hơn, giá sẽ giảm.
– Nếu nhiều người bán hơn, giá sẽ giảm.
* Nghe hợp lý. Nhưng thực tế của nhiều quốc gia lại đang vận hành theo một logic hoàn toàn khác.
Giá nhà không còn đơn thuần là giá trị của một nơi để ở. Nó đã trở thành nền móng tài chính của cả hệ thống.
Trong nhiều thập kỷ, bất động sản đã bị biến đổi từ nhu cầu dân sinh thành tài sản tài chính. Ngôi nhà không còn chỉ là nơi sinh sống. Nó là tài sản thế chấp cho ngân hàng. Là tài sản đảm bảo cho trái phiếu. Là công cụ đầu tư của các quỹ hưu trí. Là nguồn thu ngân sách của chính quyền địa phương.
Khi một tài sản gánh quá nhiều vai trò như vậy, giá của nó không còn được quyết định bởi người cần mua để ở. Nó được quyết định bởi những người cần nó giữ giá.
Đây chính là điểm ít người nhận ra.
– Chính quyền địa phương cần giá đất cao để duy trì nguồn thu.
– Ngân hàng cần giá đất cao để bảo vệ tài sản thế chấp.
– Chủ đầu tư cần giá đất cao để duy trì lợi nhuận.
– Nhà đầu tư cần giá đất cao để bảo vệ tài sản của mình.
Mỗi mắt xích đều có lý do riêng. Nhưng khi ghép lại với nhau, chúng tạo thành một hệ thống có cùng một lợi ích:
– Không để giá giảm.
– Không cần một cuộc họp bí mật.
– Không cần một âm mưu toàn cầu.
Chỉ cần mọi người đều hành động theo lợi ích của mình. Kết quả cuối cùng vẫn giống nhau. Điều đáng chú ý hơn nằm ở chỗ:
Giá nhà tăng không chỉ làm giàu cho người sở hữu. Nó còn mở rộng khoảng cách với những người chưa sở hữu. Người có nhà hưởng lợi từ lạm phát tài sản. Người chưa có nhà phải đuổi theo một cái đích liên tục di chuyển.
Mỗi năm chỉ tăng thêm vài phần trăm. Nghe không nhiều. Nhưng sau một thập kỷ, khoảng cách đó trở thành một bức tường gần như không thể vượt qua. Đó là lý do tại nhiều thành phố lớn trên thế giới, giá nhà đã vượt xa thu nhập thực tế của người lao động. Không phải vì họ lười biếng. Không phải vì họ tiêu xài quá mức. Mà vì tốc độ tăng giá tài sản đã vượt tốc độ tích lũy của lao động.
Bài học từ Trung Quốc cho thấy điều gì xảy ra khi mô hình này bị đẩy tới giới hạn.
– Khi chính quyền phụ thuộc vào đất.
– Khi ngân hàng phụ thuộc vào đất.
– Khi doanh nghiệp phụ thuộc vào đất.
Toàn bộ nền kinh tế bắt đầu phụ thuộc vào việc giá đất không được phép giảm. Và chính lúc đó rủi ro xuất hiện. Bởi bất kỳ hệ thống nào cần một biến số tăng mãi mãi để tồn tại đều đang tự tạo ra điểm yếu cho chính mình. Không có gì trong kinh tế học tăng mãi mãi.
Lịch sử chưa từng chứng minh điều đó. Vấn đề lớn nhất không phải là giá nhà cao. Vấn đề lớn nhất là rất nhiều người vẫn tin rằng đây hoàn toàn là kết quả tự nhiên của thị trường.
Trong khi thực tế, đằng sau mỗi mét vuông đất là một mạng lưới lợi ích tài chính, ngân hàng, ngân sách và quyền lực đan xen với nhau.
Hiểu được điều đó không giúp bạn làm giá nhà giảm. Nhưng nó giúp bạn hiểu mình đang đứng ở đâu trên bàn cờ. Và đôi khi… Hiểu bàn cờ quan trọng hơn rất nhiều so với việc chỉ nhìn vào giá của từng quân cờ.
